ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )
956
سفرنامه شاردن ( فارسى )
آكسان اگو مىتوان قياس كرد ، و آنها را چنين ياد مىدهند : « ب » با زبر « با » با زير « بى » با پيش « بو » و حروف ديگر را نيز همين گونه مىآموزند . حركات سه گانهء زبر ، زير ، و پيش را عربها فتحه ، كسره و ضمه مىنامند . بيست و هشت حرف مصمت زبان فارسى از نظر شكل اختلاف زيادى با هم ندارند . الفباى ما نيز چنين است . به سخن ديگر كليّهء حروف الفباى زبان فرانسوى از خط منحنى يا مستقيم مايه گرفته چنان كه از دو حرف « ا » و « C » همهء حروف ديگر الفباى خود را اعم از مصوت يا مصمت ، در صورتى كه هر يك شكل جداگانه دارد در وجود مىآوريم . امّا در الفباى فارسى و عربى و تركى چون حروف مشابه يكديگرند ، و تازيان پس از تسلّط بر ايران رسم الخط و علوم و شريعت خويش را بر ايشان تحميل كردهاند از يك شكل چند حرف ساخته مىشود كه تلفظ هر يك آنها بر اساس كم يا زياد بودن نقطهها ، و قرار گرفتن نقطهها در بالا يا پايين علامت تغيير مىيابد . فى المثل اگر به حرف « ب » كه يك نقطه در زير دارد ، و به حرف « C » به پشت خوابيده مىماند به جاى يك نقطه دو نقطه بگذارند « ى » و اگر سه نقطه بگذارند « پ » خوانده مىشود ، و اگر نقطهها در بالا باشند حرف ديگرى تشكيل مىدهد . چنان كه يك نقطه در بالا داشته باشد « ن » اگر دو نقطه داشته باشد « ت » و اگر سه نقطه داشته باشد « ث » خوانده مىشود . بزرگترين مشكل كتابهاى فارسى و عربى و تركى را همين نقطهها كه يونانيان دياكرى تيك ( Diacritiques ) مىنامند ايجاد مىكنند . زيرا كاتبان نقطه را در جاى خود نمىگذارند ، و هر جا سفيد مانده باشد خواه در بالا يا پايين كلمه قرار مىدهند . همچنين براى پيشروى بيشتر در كار كتابت نقطههاى حروف يك كلمه را در يك جا مىگذارند ، و خواننده به هنگام مطالعه بايد رنج تفكيك نقطهها را بر خود هموار كند . اتصال و آميختگى حروف به يكديگر هم مشكل ديگرى است . توضيح اين كه غالبا پنج تا شش حرف را دنبال هم مىنويسند . نقطهها را جاى خود نمىگذارند ، و گاهى اصولا از گذاشتن نقطه خوددارى مىورزند ؛ و من جدّا بر اين باورم كه يك ايرانى اگر دو روز به فرا گرفتن خط و زبان ما بپردازد بيش از آنچه يك سال به آموختن زبان و خط خود بكوشد پيشرفت مىكند . از آن كه حروف زبان ما جدا از يكدگر است ، و دير اتفاق مىافتد اشتباهى پديد آيد . امّا چون حروف هر كلمهء زبان فارسى پيوسته به هم است ، خواندنش دشوار است و تمرين طولانى مىخواهد تا كسى